شوری خاک

عوامل و علائم شوری خاک و نحوه رفع و اصلاح انواع خاک شور

امروزه عوامل زیادی باعث شوری خاک می شوند. اما آنچه مهم است این است که بدانیم علایم خاک شور کشاورزی چیست، چه عواملی باعث ایجاد آن می شود، این مساله چه ضررهایی برای گیاهان دارد، چه گیاهانی به خاک های شور مقاوم هستند و چگونه می توان شوری خاک را از بین برد و با استفاده از چه محلول هایی می توان آن ها را رفع کرد. این مقاله از کلینیک گل و گیاه جوانه بان منبعی کامل در مورد موارد ذکر شده است:

غرقه نارنج اسپادانا در باسلام

شوری خاک و انواع آن چیست؟

خاک کشاورزی و کیفیت آن یکی از مهمترین مسائل در نحوه پرورش گیاهان و میزان بهره وری محصول یک کشاورز است. در واقع عامل اصلی ضرر، زیان یا سود آن به حساب می آید. شوری خاک و آب امروزه یکی از معضلات کشاورزان و باغداران است. آنچه باید بدانید این است که به صورت طبیعی میزان کنترل شده و مورد نیاز از نمک در خاک وجود دارد و خاکی که هیچ درصدی از نمک در آن وجود نداشته باشد بسیار کم است.

اما زمانی این خاک برای کشت گیاهان و درختان مناسب به نظر نمی رسد و برای آن ها مضر است که میزان نمک در آن بیش از حد باشد و در واقع پی اچ خاک را نیز تغییر دهد. در این شرایط حتی گیاهانی که در این خاک ها رشد می کنند نیز نمی توانند به زندگی خود ادامه داده و از بین می روند. اما بهتر است پیش از شناخت عوامل موثر در این مساله، بدانیم شوری چگونه به گیاهان ضرر می زند:

  • جذب آب از طریق ریشه را کم می کند.
  • باعث کاهش روند رشد گیاهان می شود.
  • رشد ریشه را نیز متوقف می کند.
  • باعث کم شدن مقاومت گیاهان در برابر بیماری ها و حجوم آفات می شود.
  • باعث فرسایش بافت خاک می شود.
  • نیاز به آبیاری را در درختان و گیاهان افزایش می دهد.

چه عواملی باعث شوری خاک می شوند؟

برای اینکه از شوری خاک کشاورزی جلوگیری کنیم، و یا راهکار مناسبی برای رفع و از بین بردن آن در نظر بگیریم باید ابتدا بدانیم چه عواملی در به وجود آمدن آن موثر است. مهمترین این عوامل عبارتند از:

کود کورکشن

  • آبیاری زمین با آب شور
  • آبیاری بیش از حد و با استفاده از روش های نامناسب
  • استفاده بی رویه و بیش از حد از انواع کودهای شیمیایی
  • عدم استفاده از کودهای مناسب برای جلوگیری از شوری مانند کودهای پایه ارگانیک
  • تکرار کشت یک گیاه برای سال های متوالی

انواع شوری خاک کشاورزی

زمین های کشاورزی و باغداری که شور به حساب می آیند، با مواد مختلفی به این شکل در آمده اند. از آنجایی که روش های از بین بردن شوری خاک هر کدام از این ها متفاوت است بهتر است شناخت اندکی از آن ها داشته باشیم. به طور کلی این خاک ها یا با نمک های آلی به حالت نامتعادل در آمده اند یا با مصرف بیش از حد کودها و عناصر مختلف مانند سدیم، کلسیم، پتاسیم، منیزیم، کلریدها، نیترات ها، سولفات ها، بی کربنات ها و کربنات ها. نمکی که در این خاک ها موجود است از نوع خوراکی، گچ، سولفات منیزیم، کلرید پتاسیم، سولفات سدیم.

خاک کشاورزی را می توان بر حسب میزان نمک موجود در آن درجه بندی کرد. این کار باعث می شود بتوان هنگام کاشت نوع محصول یا نحوه درمان شوری خاک بهترین تصمیم را گرفت. این درجه بندی عبارت است از:

  • درجه صفر: میزان نمک موجود در این خاک ها صفر است.
  • درجه یک: میزان نمک موجود به اندازه ای است که برای رشد برخی از گیاهان مضر ولی برای برخی دیگر مفید است.
  • درجه دو: میزان نمک موجود در خاک تقریبا زیاد است و برای رشد گیاهانی که به خاک های شور مقاوم هستند نیز باید کودهای مخصوص استفاده کرد.
  • درجه سه: نمک موجود در خاک بسیار زیاد است و برای کاشت محصول حتما باید آن را با روش های مختلف مانند مصرف کودها اصلاح کرد.

کود رگولاتور

پرورش گیاهان در خاک های نمکی

آنچه در بالا به عنوان درجه بندی شوری خاک خواندیم می تواند راهنمای خوبی برای کشاورزان و باغداران باشد تا بدانند چه گیاهی را در زمین خود بکارند و چه زمانی و به چه طریقی نسبت به اصلاح خاک اقدام کنند. چرا که بسیاری از گیاهان به خاک قلیایی برای رشد خود نیاز دارند. علاوه بر این اگر به سرعت نسبت به اصلاح آن اقدام نکنند، بافت خاک به طور کلی از بین می روند و فرصت اصلاح آن وجود ندارد. هنگامی که خاک در درجه اول و دوم است می توان در حین اصلاح، گیاهانی را که به نمک موجود در خاک کمتر حساس هستند نیز کشت کرد.

کانال ایتا نارنج اسپادانا

گیاهان مقاوم به شوری خاک

 

بسیاری از گیاهان هستند که مقاوم به شرایط مختلف مانند گرما و سرمای زیاد، خاک قلیایی یا اسیدی یا کم آبی هستند. در این میان نیز دسته ای از درختان و گیاهان در خاک های شور مقاومت می کنند و به رشد خود ادامه می دهند. به طور مثال شوری خاک برای پسته قابل تحمل است. اما اگر مقدار آن زیاد شود درخت پسته می خشکد. برخی دیگر از این گیاهان که برای کاشت در این خاک ها مناسب هستند عبارت است از:  چغندر، درت خوشه ای، جو، یونجه، شبدر و پنبه.

علائم شوری خاک و نحوه تشخیص آن

طبق آنچه گفته شد، تحقیق در مورد شوری خاک یکی از ملزوماتی است که هر کشاورز یا باغداری پیش از کشت و حتی انتخاب نوع محصول، باید نسبت به انجام آن اقدام کند. اما به طور کلی می توان حین پرورش یک گیاه نیز به زیاد بودن نمک موجود در خاک پی برد. علائمی که یکی کشاورز می تواند متوجه شود میزان نمک موجود در خاک زیاد است عبارت است از:

  • سوختن گل های درختان و گیاهان
  • خشک شدن و سوختن حاشیه برگ ها و ساقه گیاهان
  • رنگ پریدگی برگ ها و میوه ها در اثر کمبود کلروفیل
  • توقف رشد، جوانه زنی و میوه دهی در گیاهان
  • رشد نامتعارف و طولی گیاهان با ساقه های باریک و بی جان

آزمایش خاک باغ

شوری خاک 1

برای اینکه با این معضل روبرو شویم، تنها بررسی نشانه ها بر روی گیاهان کافی نیست. یکی از بهترین راه هایی که می توان به میزان نمک موجود در خاک پی برد، آزمایش خاک کشاورزی است. در این روش پس از نمونه گیری از خاک باغ، آن را به یک آزمایشگاه معتبر تحویل می دهیم تا بتوانیم از خصوصیات کامل خاک زمینمان مطلع شویم. در نتیجه این آزمایش مواردی مانند میزان شوری خاک (ec ) و پی اچ آن، میزان حاصلخیزی و درصد اشباع خاک، بافت خاک و میزان مواد مغذی موجود در آن به خوبی مشخص می شود. برای تفسیر نتیجه آزمایش نیز می توانید با یک مشاوره باغبانی مشورت کنید.

نحوه رفع شوری خاک

خاک کشاورزی بسیار ارزشمند است و نباید به راحتی از اصلاح آن دست کشید. بنابر این آنچه برای هر کشاورزی مهم است این است که بتواند نمک اضافی و مضر موجود در خاک باغ خود را از بین ببرد. تا به حال راهکارهای موثری برای این کار در نظر گرفته شده است که مهمترین آن ها عبارت است از:

  • استفاده از کودهای ارگانیک و شیمیایی: از جمله کودها و محلول هایی که می توان برای رفع شوری خاک به کار برد گوگرد ارگانیک، کودهای هیومیک اسید، و کودهای مخصوص برای این کار هستند.
  • کنترل و برنامه ریزی صحیح آبیاری: استفاده از سیستم آبیاری مناسب و نوین مانند قطره ای، پایین آوردن میزان تبخیر از روی خاک، عدم آبیاری بیش از حد و بی رویه و کم کردن فاصله بین دو آبیاری از روش های مناسب برای این کار است.
  • افزایش مواد آلی مناسب در خاک: مواد آلی میزان نمک موجود در خاک را کم می کنند. برای اینکار علاوه بر اضافه کردن کودهای حاوی این مواد، می توان گیاهانی مانند شبدر را در زمین کاشت.
  • آبشویی خاک: علاوه بر آبیاری مناسب، می توان با آبشویی صحیح، نمک اضافی در زمین کشاورزی را از بین برد و از میزان شوری آن کاست.
  • زهکشی خاک: زهکشی خاک، به خصوص زهکشی های عمیق باعث می شود تجمع نمک در لایه های بالایی و میانی خاک از بین برود.

شوری خاک 4

  • اضافه کردن ژیپس به خاک: ژیپس کربنات ها و بی کربنات سدیم را به سولفات تبدیل می کند و از میزان شوری کم می کند. برای اینکار خاک باید مرطوب باشد.
  • ترکیب خاک با خاک اصلاح شده: آخرین راهکار نیز مخلوط کردن خاک، با خاکی است که قلیایی باشد یا کاملا اصلاح شده باشد. با این کار وضعیت خاک به حالت عادی تری بر می گردد.

مشورت با کارشناسان در مورد پرورش گیاهان در خاک های نمکی

یکی دیگر از کارهایی که می توان انجام داد و به نظر بهترین کار نیز هست این است که برای رفع شوری خاک گلخانه خیار، گلدان و زمین کشاورزی با یک متخصص و کارشناس در این زمینه مشورت کنیم. بهترین کار این است به صورت آنلاین یا تلفنی با کارشناسان کشاورزی نارنج اسپادانا تماس بر قرار کرده و مشخصات کامل خاک را به آن ها گفته و از آن ها راهکارهایی برای اصلاح خاک بخواهیم. همچنین می توانید برای خرید و مشاوره انواع کود، سم و قارچ کش می توانید با شماره های که در قسمت زیر نماش داده شده است در زمان های مشخص تماس بگیرید. البه فقط در روزهای کاری تماس بگیرید.

شماره تماس برای خرید و مشاوره
زمینه های خرید و مشاورهنام کارشناسزمان تماسشماره تماس
امور باغی و گیاهان آپارتمانیآقای مهندس امیریاز ساعات 8:30 تا 19:30 به غیر از روزهای تعطیل09133752734
امور گلخانه ای و باغیخانم مهندس چهارباغیشنبه تا دوشنبه از ساعت 9 تا 13:3009134925241
امور باغی، زراعی و آزمایشگاه خاک و آبآقای مهندس کلیچاز ساعت 17 تا 20 به غیر از روزهای تعطیل09111298979
1 پاسخ

تعقیب

  1. […] قابل استفاده است و تولید پسماند در خاک نکرده و باعث شوری خاک نمی […]

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.